Đó là một ngôi làng nằm ở ngoại ô thành phố. Đẹp. Nguyên sơ và bình dị. (Ảnh chỉ mang tính minh họa)

Cứ đến cuối tuần, bạn bè trong cơ quan lại rục rịch chuẩn bị về quê. Nét mặt ai cũng hớn hở, rạng rỡ như vừa mới nhận lương xong. Chỉ có anh bạn tôi là tư lự. Tôi ngạc nhiên hỏi tại sao. Anh lắc đầu chán nản.

Trong cơ quan, anh bị cho là người khá bảo thủ. Không phải bảo thủ trong công việc mà là bảo thủ trong tình cảm. Anh thích những bài hát cũ từ hồi nảo hồi nào. Anh thích những người phụ nữ thật đoan trang, giản dị(có lẽ vì thế mà anh vẫn để vợ và các con sống ở quê). Thích những nếp sinh hoạt đã lâu đời của gia đình, làng xóm.

Tôi thân với anh từ ngày đầu về cơ quan. Tôi là một người khá thức thời và dễ thích nghi. Nhưng tôi không bao giờ phủ nhận những giá trị xưa cũ. Có lẽ vì thế mà tôi thấy cảm thông với anh mà không định kiến.

Những năm khó khăn, thiếu thốn anh vẫn miệt mài đạp xe về thăm nhà hằng tuần. Anh thích cái cảm giác thong dong trên con đường làng, vui vầy với khóm tre, bờ lúa. Muốn được sống trong cái không khí gia đình đầm ấm, xóm làng tình nghĩa.

Anh thường kể cho tôi về cái làng anh ngày ấy. Đó là một ngôi làng thuần nông nằm ở ngoại ô của một thành phố nọ. Đẹp. Nguyên sơ và bình dị. Dường như biết bao tình yêu anh đều dành cho quê mình cả. Anh yêu từ những con đường đất đỏ cong queo đến lùm rơm vàng thơm mùa gặt. Anh bảo rằng luôn thấy mình bình yên và nhẹ nhõm mỗi khi về thăm nhà.

 

Rơm vàng thơm mùa gặt. Ảnh: Kỳ Duyên

Nhưng rồi tôi thấy anh khác dần. Anh không hay kể về làng quê mình nữa. Anh cũng ít về nhà hơn. Dù bây giờ đi lại dễ dàng hơn trước nhưng có khi cả tháng anh không về nhà một lần. Và cũng không còn những túi lỉnh kỉnh quà quê mỗi lần anh trở lại cơ quan nữa. Đôi khi nhắc đến chuyện làng quê, chuyện gia đình, tôi thấy anh đượm buồn. Có một cái gì đó mơ hồ, xa xăm trong đôi mắt và tâm hồn khá nhạy cảm của anh.

Tâm trạng của anh cũng giống như nhiều người con khác bỗng thấy xa lạ với ngôi làng thân thuộc của mình. Dường như nó không còn là một phần trong tâm tưởng, trong ký ức, trong cuộc sống của họ nữa. Đôi khi họ cũng không hiểu rõ tại sao lại như vậy.

Có lẽ là từ ngày "làng lên phố" (theo như cách gọi văn vẻ của nhiều người). Những dự án đô thị hoá, công nghiệp hoá, hiên đại hoá tràn về làng. Người ta ngỡ ngàng, sung sướng ban đầu,  rồi bất chợt một ngày nào đó, dường như nhận ra một cái gì mơ hồ, hoang mang, lo lắng trong cảm giác.

Cái hoang mang, lo lắng mơ hồ ấy dần rõ rệt, rõ nét hơn. Và người ta hiểu ra là cái gì. Làng giờ đây mang một diện mạo mới, phong cách mới. Hiện đại. Hỗn độn. Xô bồ.

Từ ngày làng lên phố, bộ mặt của làng đổi thay nhanh chóng. Bao nhiêu dự án đổ về. Khu vui chơi, giải trí, dịch vụ mở ra. Rồi nhà máy, xí nghiệp mọc lên nhan nhản. Tiếng máy chạy ì ạch. Tiếng nhạc chát chúa suốt ngày. Khói bụi bốc lên trời nghi ngút. Làng sống cùng với những tiện nghi và ô nhiễm.

Từ ngày làng lên phố, làng như trúng sổ xố. Gía đất tăng lên từng ngày. Nhà tầng mọc lên như nấm sau mưa. Đường làng giờ được trải nhựa, nhẵn thín. Nhà nhà đua nhau ra mặt đường. Rồi người ta đua nhau sắm ô tô, xe máy, sắm ti vi, tủ lạnh…

 

Người ta đua nhau sắm ô tô, xe máy...Làng sống cùng tiện nghi và ô nhiễm...Ảnh: Kỳ Duyên

Từ ngày làng lên phố, nhà nào cũng kín cổng, cao tường. Người ta đua nhau nuôi chó nhật để làm cảnh, nuôi chó Tây để giữ nhà. Nhà nhà sắm két sắt, tủ kệ để giữ của. Bởi vì tiền tự dưng rơi xuống mà chưa biết tiêu ra sao…Có tiền mà lo ngay ngáy.

Rồi cũng từ ngày làng lên phố, trẻ em không còn chỗ vui chơi, chỉ biết vùi đầu vào điện tử, chát chít...Người lớn nhàn rỗi, dư dả bỗng đam mê cờ bạc, rượu chè, đề đóm…Thanh niên tập tành hút hít, chơi bời...Ra đường cũng thấy lo ngáy ngáy. Bởi vì mại dâm, si đa, ma tuý rình rập quanh làng, ngoài phố. Và tiền tuy nhiều nhưng cũng dần dần, tiền lại “đội nón” ra đi.

Từ ngày làng lên phố, xóm giềng tranh nhau một chút bờ dậu, giành nhau một tí vỉa hè. Bà con cãi nhau vì một nửa hàng gạch, một mái giọt gianh, một đường khơi ống cống thoát nước, một chút ánh sáng, một chút thoáng trời. Anh em trở mặt vì tiền, vì đất. Gia đình lục đục vì đất, vì tiền…

Từ ngày làng lên phố, ruộng đồng bị bỏ hoang, xác xơ cùng mưa nắng. Người người đua nhau ra thành phố với khát vọng đổi đời. "Giàu nhà quê không bằng ngồi lê thành phố". Để rồi lo âu và thất vọng vẫn đong đầy trên mỗi bước đường về. Giàu làm sao khi đôi tay vốn chỉ quen với đồng ruộng? Giàu làm sao khi đôi tay vốn chỉ quen đếm hạt thóc, củ khoai?

Từ ngày làng lên phố, cuộc sống có biết bao đổi thay. Được mất khôn lường. Lo toan bộn bề sinh kế. Tình làng nghĩa xóm dần nhạt phai…

Đôi khi tôi khuyên anh bạn tôi đừng cả nghĩ quá. Không nên níu giữ những cái thuộc về thời xưa cũ nữa. Phải biết chấp nhận và thích nghi. Văn hoá là do con người ta xây dựng lên. Không phải cái gì cũ cũng quý. Không phải cái gì mới cũng xấu.

 

Từ ngày làng "lên" phố. (Ảnh chỉ mang tính chất minh họa) Ảnh: Kỳ Duyên

Nhưng rồi tôi cũng thấy mình có một chút gì đó ngậm ngùi. Vẫn biết làng lên phố là cuộc sống đang đi lên. Nhưng hình như vội vàng và qua quýt quá. Tưởng rằng sẽ đem lại cho làng quê một cuộc sống đủ đầy hơn, nhưng có khi con người như đang bị vô tình đưa đẩy vào một nỗi lo sinh kế lung lạc và bế tắc. Làng lên phố chộn rộn những buồn vui, xung khắc giữa quá khứ và hiện tại, chênh chao giữa sáng và tối, thiện và ác…

Thế mới biết dù đất nước, dù mỗi làng quê, ngay cả mỗi dòng họ, mỗi gia đình có phát triển bao nhiêu nhưng cũng không thể quên hoặc đánh mất đi những giá trị tốt đẹp thành chuẩn mực, đã được bồi đắp từ lâu đời, được sàng lọc bởi thời gian.

Làng lên phố là sự tất yếu của một đất nước đang đổi mới, tiến lên văn minh, hiện đại. Nhưng sự tất yếu ấy phải đem lại cái bền vững và ổn định cho cư dân mỗi vùng quê chứ không phải là đem đến cho họ sự giàu sang nhất thời và lối sống “hưởng lạc” trước mắt- do sống trên một đống tiền “đền bù”. Để rồi làng và mỗi người dân nếu không kịp ý thức sẽ dễ dãi, dễ dàng tự huỷ hoại mình trong cái “vỏ bọc” văn minh.

Cuộc sống luôn vận động và phát triển. Sự phát triển nào cũng là cả một quá trình và đều phải trả giá. Nhưng cái giá ấy có khi trở thành “rất đắt” nếu như chúng ta thiếu một tầm nhìn chiến lược và nhân văn.

Cái giá ấy phụ thuộc vào trách nhiệm của những nhà lãnh đạo, những người quản lý, nhà thiết kế các dự án, quy hoạch...cũng như sự sáng suốt và bản lĩnh của mỗi vùng quê. Phát triển phải luôn đi liền với bảo tồn và gìn giữ.

Làng lên phố, mang dáng hình của phố, làm sao để “mất” đi cái hạn chế, cái tầm nhìn nông cạn, hẹp hòi, đầy định kiến không sao vượt ra khỏi luỹ tre làng. Nhưng lại phải làm sao giữ được tâm hồn nhân ái, những giá trị văn hoá trở thành cốt cách, phẩm giá tốt đẹp của làng. Ấy mới là điều đáng quý.

Văn hoá của cả dân tộc Việt Nam là suối nguồn từ  các mạch văn hoá các vùng quê. Nó là cái gốc để Việt Nam dù có đầy rẫy những biệt thự, cao ốc nhưng vẫn không lẫn vào bất cứ một quốc gia nào khác trên thế giới. Để chúng ta dù có đi bất cứ đâu vẫn nhớ về làng quê ta, nhớ về nước Việt thân yêu.

Tôi bỗng hiểu và sẻ chia với nỗi buồn của bạn.

Theo vietnamnet.vn